[WAI] zagadnienia

1) Internet - pojęcie szerokie i niejednoznaczne.

Międzynarodowa sieć komputerowa łącząca inne sieci i komputery

z firm, uniwersystetów itp.

Globalny system informacyjny, który:

• jest logiczniepołączony w ramach przestrzeni unikalnych adresów bazującej na Internet Protocol (IP)lub jego rozszerzeniach i następcach,

• jest w staniezapewnić komunikację prz użyciu Transmission

Control Protocol/Internet Protocol (TCP/IP)lub jego rozszerzeniach i następcach oraz innych protokołów kompatybilnych z IP,

• zapewnia, używa lub udostępnia, publicznie lub prywatnie, usługi wysokiego poziomu oparte o komunikację i infrastrukturę tutaj opisaną

2) Wyzwania Internetu

• Zmierzch tradycyjnej gazety (w zasadzie już następuje) na rzecz gazet internetowych.

• Duże zmiany w organizacji telewizji

– telewizja interakcyjna,

– wideo na żądanie

– zanik licencji i przydziałów pasma (?)

• Duże zmiany w telefonii (przewiduje się całkowite zintegrowanie telefonii z Internetem) VoiceML

• Duże zmiany w organizacji i metodach nauczania

• Duże zmiany w organizacji i kontroli pracy (umożliwienie pracy w domu przy zapewnieniu pełnej kontroli ze strony pracodawcy)

– szansa dla niepełnosprawnych

• Handel, biznes, administracja oparte na Internecie

3) Modele przetwarzania

   Główne modele przetwarzania w Internecie

1. Klient - serwer

  Cechy usług:

•  Serwer usługi czeka na nawiązanie połączenia przez klienta
• Wiele klientów może korzystać z usługi 
• Komunikacja w ramach usługi opiera się o powszechnie znany, standardowy 
• Do usługi przypisany jest domyślny port, lub zestaw portów, na których nasłuchuje serwer

  Przykładowe usługi:

• Poczta elektroniczna - protokoły SMTP, POP3, 
• Repozytoria plików - protokół 
• World Wide Web (WWW) - protokół 
• Istnieją różne warianty usług, np. bezpieczne, szyfrowane wersje

2. Klient - pośrednik - serwer

  Cechy usług:

•  Klient łączy się z pośrednikiem w celu wydobycia informacji o 
• Konieczna znajomość lokalizacji 
• Pośrednik odsyła konieczne informacje o serwerze do 
• Klient łączy się z 
• Komunikacja w ramach usługi opiera się o powszechnie znany, standardowy protokół

  Przykładowe usługi:

• Wyszukiwanie nazw – 
• Wyszukiwanie usług - UDDI

4) Usługi Internetowe

• Popularnie, Internet jest w Polsce kojarzony z WWW (protokół HTTP).

– W tej chwili obejmuje on jednak ogromną liczbę innych usług.

Wszystkie są oparte na tym samym protokole TCP/IP.

• Email, News (Usenet), Electronic news

• FTP, SFTP

• ICQ (ułatwiający kontakt w internecie)

• Telnet, SSH (Secure Shell)

• IRC

• Gopher, HyperG

• Nie jest wykluczone, że może w każdej chwili pojawić się zupełnie nowa usługa, która zdominuje pewien sektor obecnie opanowany przez WWW.

– Takim komercyjnym buzzem jest w tej chwili P2P

• Napster, Gnutella, Audio Galaxy, WinMX, KaZaA, ....

– Większość nowych usług traktuje HTTP jako „protokół transportowy”.

Architektura trzywarstwowa i wielowarstowa

5) Logika przetwarzania

• Model przetwarzania klient-serwer realizuje się w architekturze trójwarstwoej:

– interfejs użytkownika,

– logikę przetwarzania (reguły biznesu, logikę biznesu)

– serwer (serwery) bazy danych.

• Warstwy są zaprojektowane i istnieją niezależnie, co ma duże znaczenie dla

„pielęgnacyjności” systemu ze względu na możliwość zmian w dowolnej warstwie bez konieczności zmian w pozostałych warstwach.

• Środkowa warstwa może składać się z wielu warstw, co jest określane jako architektura wielowarstwowa.

6) Cienki i gruby klient

• Terminy cienki klient oraz gruby klient odnoszą się do mocy i jakości przetwarzania po stronie klienta w architekturze klient-serwer.

• Model cienkiego klienta: klient posiada niezbyt wielką moc przetwarzania, ograniczoną do prezentacji danych na ekranie. Przykładem jest klient w postaci przeglądarki WWW.

• Model grubego klienta: klient posiada znacznie bogatsze możliwości przetwarzania, w szczególności może zajmować się nie tylko warstwą prezentacji, lecz także warstwą przetwarzania aplikacyjnego (logiki biznesu).
• Powyższy podział posiada oczywiście pewną gradację.
• Model cienkiego klienta jest najczęstszym rozwiązaniem w sytuacji, kiedy system scentralizowany jest zamieniany na architekturę klient-serwer. Wadą jest duże obciążenie serwera i linii komunikacyjnych.
• Model grubego klienta używa większej mocy komputera klienta do przetwarzania zarówno prezentacji jak i logiki biznesu. Serwer zajmuje się tylko obsługą transakcji bazy danych. Popularnym przykładem grubego klienta jest bankomat. Zarządzanie w modelu grubego klienta jest bardziej złożone.

7) Warstwa klienta Warstwa klienta - Interfejs użytkownika

• często najbardziej istotna cecha serwisu dla odbiorcy końcowego
• bardzo pracochłonny dla twórców serwisu (grafika)
• Cienki klient (thin client) i gruby klient (thick client) - pojęcia różnie rozumiane, płynna granica. Cienki klient - to najczęściej:
• "Czysta" przeglądarka WWW, kod HTML i DHTML bez obiektów 
• Kod strony WWW niezależny od przeglądarki i systemu operacyjnego

        

• Gruby klient - to najczęściej:
• Przeglądarka zawierająca obiekty osadzone, uruchamiane w ramach systemu operacyjnego
•  lub osobna aplikacja systemu operacyjnego działająca w środowisku WWW

         

• Specyfika pracy w ramach cienkiego klienta:
• komunikacja w trybie żądanie - odpowiedź (request - response) w ramach HTTP tylko jako efekt działania użytkownika.
• DHTML pozwala na częściowe ominięcie tych ograniczeń, ale jego użycie również może uzależnić od przeglądarki

• Technologie warstwy klienta
• HTML - wizualizacja i struktura rozmieszczenia danych
• CSS - wizualizacja danych
• DHTML - interakcja z użytkownikiem, zmiany w wyglądzie i działaniu interfejsu użytkownika po stronie klienta
• Języki skryptowe (JavaScript, JScript, VBScript) -przetwarzanie danych po stronie klienta
• Obiekty osadzone (aplety j. Java, ActiveX, prezentacje Flash itp.) – rozszerzenie funkcjonalności serwisu poza możliwości samej przeglądarki

8) Warstwa serwera

• Warstwa serwera - przetwarzanie 
• w typowych serwisach realizuje większość zadań 
• punkt centralny systemu rozproszonego - wrażliwość na przeciążenia => ataki typu DoS (Denial of Service)
• odpowiedzialna za synchronizację pracy klientów i, częściowo, zachowanie spójności w warstwie danych
• Oprogramowanie serwisu w ramach warstwy serwera:
• integruje się z właściwym serwerem WWW, faktycznie komunikującym się z klientem
• jest uruchamiane prze serwer WWW w reakcji na żądanie klienta, serwer WWW przekazuje klientowi wynik działania oprogramowania
• Przetwarzanie typu wejście/wyjście - serwer WWW przekazuje do modułu oprogramowania żądanie klienta i traktuje wynik działania modułu jako pełną odpowiedź przekazywaną klientowi
• Przetwarzanie wsadowe - serwer WWW przekazuje klientowi statyczny zasób (np. kod HTML), przetwarzając tylko niektóre, specjalnie oznaczone fragmenty; wynik przetwarzania umieszczany jest w ramach zasobu zamiast danego fragmentu

• Technologie po stronie serwera
•  CGI podstawowy interfejs wymiany danych pomiędzy serwerem WWW i oprogramowaniem; potocznie - moduły w języku Perl, C lub skrypty systemu operacyjnego działające w ramach przetwarzania typu wejście/wyjście
• Serwlety j. Java - poza implementacją CGI – większość możliwości środowiska Java i kilka specyficznych udoskonaleń obecnie część większego standardu J2EE
• ASP pierwsza poważna technologia przetwarzania wsadowego w zasadzie tylko serwery WWW Microsoft (IIS)
• PHP najpopularniejsza i najbardziej dynamicznie rozwijająca się technologia przetwarzania wsadowego pod wieloma względami lepsze od ASP, ale część możliwości zależna od systemu operacyjnego i zewnętrznych bibliotek
• JSP "odpowiedź" j. Java na PHP razem z serwletami tworzą środowisko łatwe do projektowania i "podziału kompetencji"

9) Warstwa danych

• Warstwa danych - przechowanie i udostępnianie danych:
• Źle zaprojektowana struktura danych przy ich dużej ilości => spadek wydajności systemu
• Zmiany w strukturze danych w trakcie implementacji - bardzo kosztowne

• System Zarządzania Bazą Danych (DBMS):
• efektywne fizyczne przechowanie danych
• możliwości selektywnego odczytu, zapisu i modyfikacji
• wbudowane techniki kontroli spójności danych i replikacji

10) Wzorzec MVC

• Wzorzec Model - View - Controller: podział na zadania w ramach warstwy serwera
• Model - reprezentacja danych i realizacja komunikacji z warstwą danych
• View - tworzenie końcowej postaci wizualizacji danych przed przesłaniem do klienta
• Controller - przetwarzanie danych wejściowych i zarządzanie procesem realizacji funkcji

• Realizacja "naturalna":
• Model - Data Access Object (DAO) - klasa (lub zestaw klas) realizująca komunikację z bazą danych
• View - kod JSP
• Controller - serwlet

• Zastosowanie architektur
• Dwuwarstwowa architektura z cienkim klientem
• Systemy spadkowe ( legacy), gdzie oddzielenie przetwarzania i zarządzania danymi jest niepraktyczne.
• Aplikacje zorientowane na obliczenia, np. kompilatory, gdzie nie występuje lub jest bardzo mała interakcja z bazą danych.
• Aplikacje zorientowane na dane (przeglądanie i zadawanie pytań) gdzie nie występuje lub jest bardzo małe przetwarzanie.

• Dwuwarstwowa architektura z grubym klientem
• Aplikacje w których przetwarzanie jest zapewnione przez wyspecjalizowane oprogramowanie klienta, np. MS Excel.
• Aplikacje ze złożonym przetwarzaniem (np. wizualizacją danych, przetwarzaniem multimediów).
• Aplikacje ze stabilną funkcjonalnością dla użytkownika, użyte w środowisku z dobrze określonym zarządzaniem.
  
• Trzywarstwowa lub wielowarstwowa architektura
• Aplikacje o dużej skali z setkami lub tysiącami klientów.
• Aplikacje gdzie zarówno dane jak i aplikacje są ulotne (zmienne).
• Aplikacje integrujące dane z wielu rozproszonych źródeł.
• W architekturze klient-serwer istnieje wyraźna asymetria pomiędzy klientem i serwerem; w szczególności, nie występuje tam komunikacja bezpośrednio pomiędzy klientami. Model taki dla wielu zastosowań jest mało elastyczny i zapewnia zbyt małą skalowalność.
  
• Architektura rozproszonych obiektów znosi podział na klientów i serwery.
• Każde miejsce w rozproszonym systemie jest jednocześnie klientem i serwerem.
• Konieczne jest sprowadzenie wszystkich danych i usług do jednego standardu.
• Taki standard obejmuje:
• Model (pojęciowy i logiczny) danych i usług, który jest w stanie "przykryć" wszystkie możliwe dane i usługi, które mogą kiedykolwiek pojawić się w systemie rozproszonym;
• Specjalne oprogramowanie zwane pośrednikiem (broker), które akceptuje wspólny model danych i usług umożliwiając ich udostępnienie dla dowolnych miejsc w systemie rozproszonym.
• Specjalne oprogramowanie, zwane osłoną, adapterem lub mediatorem, które przystosowuje konkretne miejsce do modelu przyjętego przez pośrednika.

Zaawansowane AI

Aplikacje wielowarstwowe - w ramach warstwy serwera kilka pod-warstw, zarządzanych względnie niezależnie od oprogramowania

Praktyka aplikacji wielowarstwowych: użycie serwerów aplikacji

• skalowalność: serwer może łączyć w sobie kilka komputerów i decydować w sposób optymalny gdzie fizycznie dany moduł będzie działać

• elastyczność: oprogramowanie może być wysoce konfigurowalne za pomocą samego serwera

• wydajność: przy zachowaniu zgodności ze standardami i wzorcami projektowymi można oczekiwać określonej minimalnej wydajności

Technologie serwerów aplikacji: J2EE i .NET

Zaawansowane AI

Web Services - uruchamianie zdalnych procedur przy pomocy składni opartej o XML, głównie poprzez HTTP (czyli w środowisku WWW) serwery aplikacji mogą udostępniać funkcje aplikacji jako Web Services

Web Services mogą stanowić punkt wejścia do "głębszej" aplikacji w ramach systemów heterogenicznych

Zaawansowane AI

Sysetmy agentowe i sieci semantyczne - elementy sztucznej inteligencji w Internecie

– Agent -niezależny proces mający właściciela (twórcę) i zadanie do wykonania

– Mobilny agent - agent, który może samodzielnie przemieszczać się w sieci zachowując przy tym aktualny stan

– Inteligentny agent - agent, przeważnie mobilny, którego zachowaniem sterują elementy sztucznej inteligencji

– Sieć semantyczna - projektowany zbiór opisów zasobów WWW i logicznych powiązań między nimi, pozwalający na "inteligentne", kontekstowe wyszukiwanie informacji (RDF, ontologie)

11)Uniform Resource Indicator, Uniform Resource Name, Uniform Resource Locator

• URI (IRI) [RFC 2369] jest elementem, który wskazuje (w sposób szczególny) na zasób w internecie. Może to być nazwa, adres lub obydwa atrybuty.
• URI jest, zazwyczaj krótkim, łańcuchem znaków, zapisanym zgodnie z określoną w standardzie składnią. Łańcuch ten określa nazwę lub adres zasobu, którego dotyczy dany URI.
• URI składa się z URL i URN.
  
• URN (Uniform Resource Name) jest to URI, który wskazuje na przestrzeń (namespace) zasobu, bez określenia gdzie się on znajduje i jaki jest schemat dostępu (NID i NSS) np. nazwa książki.
  
• Uniform Resource Locator
• Ustandaryzowana nazwa adresu dla zasobu (dokumentu, obrazu, pliku …) w sieci.
• [RFC2396, RFC1738] - podzbiór URI
  
  
• Przykłady:
• URL składa się z dwóch częsci:
• [schemat protokołu] :// [określenie zasobu specyficzne dla schematu]
• http://www.imdb.com
• ftp://astro.caltech.edu
• Uniform Resource Locator
• Dwa rodzaje URL: ogólny i względny
• Składnia ogólnego URL
• protokół://lokalizacja_serwera:port/ścieżka_na_serwerze?parametry
• http://my.host:1234/resource?p1=1&p2=2
• protokół://użytkownik:hasło@LokalizacjaSerwera:port/ścieżkaNaSerwer
• ftp://nobody:unknown@ftp.site/index.html
• schemat:użytkownik@lokalizacja_serwera
• mailto:user@my.mail

Pominięcie niektórych części (np. portu) powoduje przyjęcie rozwiązań domyślnych

Względny URL [RFC2396, RFC1808] - w zasadzie odpowiada lokalizacji zasobu na serwerze, z dopuszczeniem znaków specjalnego znaczenia "." i ".."

12) Hypertext Transfer Protocol (HTTP)

• Protokół warstwy aplikacyjnej Http jest protokołem żądanie-odpowiedź (request/response) pomiędzy klientami i serwerami
• Klienci: zazwyczaj przeglądarki
• Serwery www (Web servers): oprogramowanie, które zazwyczaj działa jako tzw. Demon (daemon), oczekuje na żądania od klientów i przesyła w odpowiedzi dokumenty z serwera.
  
• HTTP
• Protokół bezstanowy (stateless)
• Serwer nie pamięta stanu klienta pomiędzy kolejnymi żądaniami
• Format żądanie i odpowiedź:
• Nagłówek z dokładnie określonym formatem pierwszej linii
• W kolejnych liniach opcjonalne pola nagłówka postaci nazwa: wartość
• Opcjonalna treść oddzielona od nagłówka pojedynczą pustą linią
• Domyślny port: 80
• Aktualnie działające wersje: 1.0 (RFC 1945) i 1.1 (RFC 2068+, obecnie 2616)
• W ramach jednego połączenia może wystąpić:
• Dokładnie jedna sekwencja żądanie - odpowiedź: wersja HTTP 1.0
• Jedna lub więcej sekwencji żądanie - odpowiedź: wersja HTTP 1.1
  
• Proces pobierania zasobu z sieci
• Wysyłanie żądania
• Uruchamiamy serwer www
• Klient tworzy połączenie z serwerem na określonym porcie
• Gdy port nie jest określony przyjmuje 80
• Żądanie musi określone być w postaci URL
• Struktura żądania
• Komenda + komunikat
• Odpowiedź
• Serwer oczekuje na żądania (łańcuchy tekstowe) i wysyła odpowiedź również w postaci łańcucha znaków
• Format odpowiedzi: Linia statusu + komunikat
• Komunikat składa się z nagłówka i ciała (body) dokumentu
• Całość przesyłana przez sieć
• Przeglądarka wydobywa z odpowiedzi body i wyświetla w oknie
  
• Komendy żądania
• GET - uzyskanie zasobu o podanym URI
• POST -przesłanie danych do zasobu o podanym URI, dane zawarte są w treści żądania
• HEAD - jak GET, ale w odpowiedzi uzyskujemy sam nagłówek
• OPTIONS (HTTP 1.1) - uzyskanie informacji o metodach akceptowalnych przez dany zasób lub serwer
• PUT (HTTP 1.1) - umieszczenie na serwerze zasobu w podanym URI, zawartość zasobu określona jest przez treść żądania
• DELETE (HTTP 1.1) - usunięcie z serwera zasobu o podanym URI
• TRACE (HTTP 1.1) - wykonanie rodzaju testu przesłania wiadomości w pętli zwrotnej na samym serwerze – odpowiedź do faktycznego klienta zawiera to co klient przesłał

13) HTTPS

• Domyślny port 443
• SSL (Secure Socket Layer) - protokół kryptograficzny opracowany przez Netscape
• W ramach sesji SSL używa się kryptografii przy pomocy algorytmów asymetrycznego (para kluczy: publiczny i prywatny) oraz symetrycznego (jeden klucz)
• Wszystkie dane przed wysłaniem kodowane są własnym kluczem symetrycznym
• Bezpieczeństwo transmisji zależy głównie od rozmiaru kluczy
• Za wystarczające uznaje się (jeszcze) 128 bitów dla klucza sesji i 1024 dla klucza publicznego
  
• Przebieg sesji połączenia przez SSL:

1. Wymiana certyfikatów (CA) pomiędzy klientem i serwerem.
• CA zawiera uwierzytelnione informacje o właścicielach i klucze publiczne. Przeglądarka może podać własny CA, jeżeli brakuje CA użytkownika
2. Uzgodnienie algorytmu kryptograficznego opartego o klucz symetryczny - wybierany jest zawsze najmocniejszy algorytm znany obu stronom
3. Wygenerowanie osobno przez klienta i serwer tzw. symetrycznego klucza sesji
4. Wymiana kluczy sesji zakodowanych kluczem publicznym "rozmówcy"
5. Odkodowanie kluczy sesji przy pomocy własnego klucza prywatnego i rozpoczęcie wymiany danych

14) Serwlety

• Jednostka (klasa) kodu Javy, która jest uruchomiona po stronie serwera (serverside)
• Klasa ta jest wyspecjalizowana w obsłudze protokołów usług internetowych
• Uruchomiona w kontenerze, który dostarcza tzw. kontekst (context)
• Nie posiada interfejsu użytkownika
• CGI, w Javie, wzbogacone o biblioteki ułatwiające życie programiście (np. utrzymywanie sesji, wspólne zasoby serwletów, ciasteczka, obsługa GET/POST/PUT)
• Pomimo podobieństw, serwlet to nie jest palet uruchamiany na serwerze
• Pomaga w komunikacji klient – serwer
• nie koniecznie z wykorzystaniem HTTP
• jednakże zazwyczaj z HTTP
• serwlety mogą korzystać ze standardowych klas Javy (z VM), klas wchodzących w skład Servlet API oraz ewentualnie z dodatkowych bibliotek zainstalowanych na serwerze.
  
• Web containters
• W obecnych implementacjach serwety uruchamiane są w ramach tzw. Web Container, który może stanowić osobny i jedyny mechanizm serwera (Apacze Tomcat) lub jedną z jego części (serwery aplikacji)
• Tomcat 5.5
• GlassFish
• Jetty
• Enhydra
  
• Cel stosowania serwletów
• Zasadniczo:
• do wyświetlania dynamicznych stron WWW
• przetwarzanie formularzy (logika biznesowa)
• w serwletach zaleca się umieszczanie tylko lekkich funkcji biznesowych, ale w małych aplikacjach cała logika może być w serwletach i JSP
• forwarding (przekierowywanie żądań)
• wyświetlania wyników zapytań do DB (tu zaleca się strony JSP)
  
• Zalety
• Dobrze pracują w środowisku heterogenicznym
• Niezależne od platformy i OS
• Pracują ze wszytkimi głównymi serwerami WWW (IIS, Apache,etc..) (dla zainteresowanych Microsoft's Java SDK: http://www.microsoft.com/java )
• Dobrze zdefiniowane ramy dla Aplikacji Web (dużo usług, API)
• Łatwa i czysta separacja logiki od prezentacji
• Wydajne i dobrze skalowalne
  
  
• Cykl życia serwletu:

1. strona html 
2. ladownie strony html(klient)
3. (klient)wypełnia formularz html i przesyla zadanie(request)
4. servlet reqest
5. (servlet) przetwarza zadnie
6. servlet response
7. (klient) wyswietla odpowiedz(response)

• Powołanie do życia
• Automatycznie przy starcie Web Serwera
• Przy żądaniu klienta
• Przy powtórnym ładowaniu
  
• Zakończenie działania
• Wykonanie (świadome) metody destroy
• Zamknięcie Web serwera
  
• Załadowanie serwletu - klasa serwletu umieszczana jest w pamięci Web Container, wykonywana jest metoda public void init(ServletConfig config)
  
• Obsługa żądania - w momencie przekazania żądania do serwletu jest ono obsługiwane w ramach metody
• GenericServlet, service(ServletRequest req, ServletResponse res)
• HttpServlet doGet(...), doPost(...), ...
  
• Usunięcie serwletu - serwlet może być również usunięty w przypadku zmiany kodu serwletu. 
• W ramach usuwania wywoływana jest metoda public void destroy()

15) Komponenty J2EE

• Serwlety
• Strony JSP (do prezentacji)
• Java Beans (Używane jako obiekty z wartościami, przekazujące dane do JSP)
• Biblioteki Znaczników (Tag Libraries) – Elementy JSP w formacie XML (JSTL)
• Deskryptor Web Deployment – /web-inf/web.xml

16) Sesja

• Potrzebna gdy serwer chce śledzić poczynania użytkownika (tzn. jego kolejne żądania)
• Utrzymywanie koszyka zakupów użytkownika
• Zapisywanie informacji o autoryzacji dostępu
• Sesje są problemem dla serwerów HTTP
• Brak mechanizmu sesji HTTP (bezstanowość)
• API serwletów dostarcza API sesji
• Współdzielenie sesji przez wszystkie przeglądarki (jednego typu)
• Śledzenie sesji
• Istnieją 3 sposoby na utrzymanie sesji

1. Cookies
2. Ukryte pola formularza
3. Przepisywanie URL’a
4. Serwlety

• Będą używać cookies jeśli to możliwe
• Będą przepisywać URL jeśli nie ma cookies
• Jak serwlet śledzi sesję?
• Każda sesja ma unikalne ID
• Gdy sesja się rozpoczyna zostaje przypisane ID
• Każde następne „podzapytanie” musi przesyłać ID (przez cookie lub URL)
• Sesja
• Pozyskanie nowej sesji (z obiektu żądania) :
• HttpSession s = request.getSession(true);
• Zapamiętanie obiektów w czasie sesji:
• s.putValue("item-name", myobject);
• Pozyskanie obiektów :
• s.getValue("item-name");
• Można nasłuchiwać czy obiekty są dodane lub usunięte z sesji – listener’y

17) Filtry

• Obiektów implementujących interfejs Filter używa się do modyfikowania

komunikatów między klientem a docelowym serwletem na serwerze.

• Modyfikacja może odbywac się w kierunku do i od serwletu, a także między serwletami

• Filtry można łączyć w łańcuchy.

• Przykładowe zastosowania filtrów to: autentykacja, szyfrowanie, kompresja.

Sposób użycia

• Zadeklarowanie filtru

• Przypisanie filtru do zasobu (nazwa lub URL)

• Określenie na jakie żądania ma reagować filtr: REQUEST,

FORWARD, INCLUDE, ERROR

• Domyślana operacja to REQUEST. Istnieje możliwość łączenia operacji.

18) JSP- Java Server Pages

• JSP to technologia przetwarzania wsadowego do użytku w ramach Web

Container

• jest bardzo ściśle powiązana z serwletami. Przy pierwszym uruchomieniu strona JSP tłumaczona jest na klasę Java, która faktycznie jest wyspecjalizowanym serwletem

Znaczniki JSP

• Komentarz <%-- …...text…... --%>

• Deklaracja <%! int i; %>

<%! int numOfStudents(arg1,..) {} %>

• Wyrażenie <%= 1+1 %>

• Skryptlet <% … kod java … %>

• Dyrektywa <%@ include file=“*.jsp” %>

• Akcja <jsp:forward page=”…”

Notacje znaczników JSP

• JSP może być wyrażony jako HTML lub XML

• Dla uzyskania zgodności z regułami składni XML, znaczniki muszą być inne (ale realizują te same operacje)

• HTML: <%= expression%>

XML: <jsp:expression> expression</jsp:expression>

• HTML: <% code%>

XML: <jsp:scriptlet> code</jsp:scriptlet>

• HTML: <%! declarations%>

XML: <jsp:declaration> declarations</jsp:declaration>

• HTML: <%@ include file= URL%>

XML: <jsp:directive.include file=" URL"/>

Obiekty JSP

• JSP może operować na zestawie "wbudowanych" obiektów, wywodzących się w większości z mechanizmu serwletów. Te obiekty to m.in.:

􀂃 request - obiekt typu javax.servlet.http.HttpServletRequest, aktualnie obsługiwane żądanie

􀂃 response - obiekt typu javax.servlet.http.HttpServletResponse, aktualnie generowana odpowiedź

􀂃 session - obiekt typu javax.servlet.http.HttpSession, aktualna sesja HTTP

􀂃 application - obiekt typu javax.servlet.ServletContext, kontekst aplikacji WWW w ramach Web Container

􀂃 config - obiekt typu javax.servlet.ServletConfig, konfiguracja strony jako serwletu

􀂃 page - obiekt typu java.lang.Object, odpowiednik this, czyli aktualnie przetwarzana strona

􀂃 out - obiekt typu javax.servlet.jsp.JspWriter, standardowe wyjście strony, odpowiednik JSP dla java.io.PrintWriter

􀂃 pageContext - obiekt typu javax.servlet.jsp.PageContext, daje dodatkowe możliwości np. w zakresie obsługi błędów

􀂃 exception - obiekt typu java.lang.Throwable, obsługiwany błąd, dostępny tylko dla stron odpowiedniego typu

Wybrane dyrektywy JSP

Dyrektywa page - określa różne parametry strony, głównie językowe. Może być kilka dyrektyw tego typu w ramach strony, przy kompilacji zostaną potraktowane jako jedna całość. Niektóre atrybuty:

􀂃 language - określa język kodu strony JSP, jedyna prawidłowa i wymagana wartość to java

􀂃 import - określa zestaw klas i pakietów, oddzielonych przecinkami, które powinny być zaimportowane w ramach docelowej klasy tej strony. Przykład:

<%@ page import="java.io.*, java.util.*, java.text.SimpleDateFormat" %>

􀂃 session - określa, czy strona powinna używać sesji. Jeżeli wartość jest równa true obiekt JSP session jest zdefiniowany i można się do niego odwoływać. Domyślnie wartość true

􀂃 isErrorPage - określa, że strona powinna być traktowana jako strona do obsługi błędów. Jeżeli wartość jest równa true obiekt JSP exception jest zdefiniowany i można się do niego odwoływać. Domyślnie wartość false

􀂃 contentType - określa typ MIME i zestaw znaków dla odpowiedzi aktualnej strony JSP. Format zgodny ze standardem MIME, np. text/html; charset=iso-8859-2

􀂃 pageEncoding - określa zestaw znaków używanych do kodowania strony JSP, domyśnie ISO-8859-1

Dyrektywa include - określa przy pomocy atrybutu file (wartość - relatywny URL) zasób, która ma być włączony do dokumentu w miejscu wystąpienia dyrektywy. Zasób jest dołączany na etapie kompilacjistrony

Dyrektywa taglib - określa bibliotekę znaczników, z której będzie można skorzystać w ramach strony

Wybrane akcje JSP

Akcja w JSP oznacza działanie, które należy podjąć podczas wykonywania kodu JSP. Wiąże się np. z obsługą żądania, jego atrybutów, czy kontrolą przepływu danych. Akcje w JSP określane są w postaci znaczników zgodnych z XML, jak gdyby przestrzeń nazw miała prefix jsp

􀂃 include - (<jsp:include page="..." flush="...">) - działa podobnie jak dyrektywa <%@ include %>, ale zasób, określony przez atrybut page, dołączany jest w momencie działania, nie kompilacji. Atrybut flush mówi, czy przed dołączeniem zasobu aktualny bufor standardowego wyjścia JSP powinien zostać wysłany jako w ramach odpowiedzi

􀂃 forward - (<jsp:forward page="...">) - działa podobnie jak przekazanie sterowania z poziomu serwletu do podanego zasobu

• param - (<jsp:param name="..." value="...">) - pozwala zdefiniować parametr, którego znaczenie zależy od kontekstu użycia. Przykładowo:

dołącza p1 jako atrybut żądania

• useBean - (<jsp:useBean ...>) - pozwala operować na instancji klasy Java. Przyjmowane jest, że instancja ta jest zgodna z JavaBean. Jeżeli instancji nie ma w danym zakresie widoczności, jest ona tworzona według parametrów podanych w ramach akcji.

Java Bean - Jeszcze jedna technologia Java do nauki

• Java beans są zwykłymi klasami Java, które muszą spełniać kilka prostych zasad:

– Musi mieć konstruktora bez paramterów

– Nie może mieć atrybutów publicznych

– Dostęp do wszystkich atrybutów powinien być przez metody get lub set

• Get zwraca wartość atrybutu i pobiera pojedynczy parametr, który jest nową wartością atrybutu – zgodne typy !

• Get i set powinny być nazwane przez prefixy get i set + nazwa

atrybutu np.. Atrybut name = getName i setName

• Uwaga pierwsza litera atrybutu powinna być zapisana dużą literą w

nazwie metody get i set

JSP i JavaBeans

• Główną ideą użycia JB w JSP jest separacja kodu od widoku HTML

• Programiści integrują JB używając tagów lub skryptletów.

– Dołączenie (utworzenie) bean’a.

• jsp:useBean

– Inicjalizcja.

– Ustawienie atrybutów

• jsp:setProperty

– Pobieranie atrybutów

• jsp:getProperty

Niektóre atrybuty useBean:

• id - nazwa beana, za pomocą której będzie identyfikowany w ramach strony JSP, unikalna w zakresie kompilacji

• scope - zakres widoczności. Może przyjmować wartości page (domyślnie), request, session, application, co odpowiada atrybutom na poszczególnych poziomach

• class - pełna nazwa klasy, której instancją jest bean

Przykład: definicja: jest odpowiednikiem (do pewnego stopnia) wywołania:

<jsb:useBean id="mode" class="java.lang.String" scope="request"/>

<% String mode=(String)request.getAttribute("mode"); %>

Z akcją useBean wiążą się dodatkowe akcje setProperty i

getProperty, pozwalające zarządzać polami instancji JavaBean

setProperty - (<jsp:setProperty name="..." />) - ustawia wartość pola instancji JavaBean identyfikowanej przez name. Pozostałe atrybuty:

• property - może zawierać nazwę zmienianego pola. W przypadku podania "*", przeszukiwane są parametry żądania i pasujące pola wypełniane są odpowiednimi wartościami parametrów

• param - zawiera nazwę parametru żądania, którego wartość ma zostać wpisana dla danego pola instancji Java Bean. Nie może występować razem z value

• value - zawiera konkretną wartość, która będzie wpisana dla danego pola instancji JavaBean Biblioteki znaczników

• Taglib, czyli biblioteka znaczników pozwala na rozszerzenie funkcjonalności JSP.

• Jest to jednocześnie sposób na ukrycie implementacji działania kodu w ramach strony, przy zachowaniu jej funkcjonalności

• Istnieje spora liczba bibliotek, które weszły już do standardów programowania JSP.

Najbardziej znana to JavaServer Pages Standard Tag Library (JSTL) udostępniana przez firmę Sun.

Cookies (RFC 2109)

• Utworzenie nowego cookie

– Cookie c = new Cookie("item-name", "item-value");

• Modyfikacja atrybutów cookie:

– c.setValue("item-value");

– c.setComment("Jakiś");

– c.setMaxAge(60 * 60 * 24 * 365);

• Odczytanieatrybutów

– String value = c.getValue();

– String comment = c.getComment();

• Ustawienie cookie przez HttpServletResponse:

– response.addCookie(c);

• Pozyskanie cookie prze HttpServletRequest:

– Cookie[] cookieArray = request.getCookies();